GTA VI a światowa gospodarka. Czy jedna gra może wywołać ekonomiczne trzęsienie ziemi?

Premiera Grand Theft Auto VI, zaplanowana na 19 listopada, budzi ogromne emocje wśród graczy na całym świecie. Niektórzy planują z tej okazji urlopy, a w mediach pojawiają się prognozy miliardowych przychodów i strat gospodarczych wynikających z nieobecności pracowników. Ekonomiczne i społeczne konsekwencje premiery analizuje dr hab. inż. Krzysztof Zięba, prof. Politechniki Gdańskiej z Wydziału Zarządzania i Ekonomii.

Na kolejną odsłonę Grand Theft Auto gracze czekali trzynaście lat. Poprzednia część serii, GTA V, w ciągu zaledwie trzech dni od premiery osiągnęła sprzedaż o wartości miliarda dolarów. Łącznie sprzedano już ponad 230 mln jej egzemplarzy. Dla koncernu Take-Two Interactive seria pozostaje ważnym źródłem przychodów, między innymi dzięki modelowi biznesowemu opartemu na dodatkowych zakupach i usługach dostępnych w grze. Oczekiwania finansowe wobec GTA VI są więc ogromne.

Czy miliardy wydane na GTA VI oznaczają korzyści dla gospodarki?

Patrząc na doniesienia medialne, wydaje się, że tak. Analizując problem nieco głębiej, widać jednak jego większą złożoność. Nie ma wątpliwości, że dla świata gier jest to wydarzenie wielkiego kalibru. GTA VI ma szansę wygenerować dla producenta i wydawcy ogromne przychody. Trudno jednak spodziewać się, by premiera w istotny sposób wpłynęła na wskaźniki makroekonomiczne.

Sprzedaż gry może napędzać sprzedaż sprzętu, przede wszystkim konsol. Konsumenci często decydują się na zakup nowego urządzenia właśnie dlatego, by móc zagrać w jedną, konkretną grę. To ona staje się wówczas decydującym czynnikiem zakupowym.

Otwartą kwestią pozostaje jednak, czy wydatki na grę i nową konsolę będą oznaczały przesunięcie pieniędzy z innych kategorii, czy rzeczywisty wzrost konsumpcji. W pierwszym przypadku konsumenci nie wydadzą więcej, tylko przeznaczą pieniądze na coś innego. W drugim, jeśli zdecydują się zwiększyć wydatki kosztem oszczędności, może pojawić się dodatkowy impuls gospodarczy.

W polskich warunkach wpływ na PKB będzie prawdopodobnie niewielki, choć może być pozytywny. Producenci gry i konsol są przedsiębiorstwami zagranicznymi, dlatego znaczna część pieniędzy wydanych przez polskich konsumentów trafi poza naszą gospodarkę. Na zwiększonym zainteresowaniu mogą jednak skorzystać krajowi sprzedawcy i dystrybutorzy.

O ile więc dla producenta, wydawcy i dystrybutorów gry jej premiera może mieć ogromne znaczenie finansowe, o tyle dla firm oferujących konsole, akcesoria i inne powiązane produkty wpływ ten będzie prawdopodobnie mniejszy. Z perspektywy całej gospodarki skutki będą jeszcze bardziej ograniczone. Tylko część wydatków może bowiem oznaczać dodatkową aktywność gospodarczą, a pozostałe będą przede wszystkim zmianą struktury lub terminu konsumpcji.

Czy urlopy graczy mogą oznaczać straty dla pracodawców?

Pewne obawy budzą deklaracje, że wielu graczy w dniu premiery i bezpośrednio po niej nie pojawi się w pracy. Takie obawy wydają się jednak przesadzone i to z dwóch powodów.

Po pierwsze, część deklaracji nie zostanie zrealizowana. Respondenci mogą mówić, że wezmą urlop, ale ostatecznie tego nie zrobią. Ten mechanizm jest dobrze znany chociażby z badań dotyczących deklarowanego udziału w wyborach.

Po drugie, część osób zdecyduje się wykorzystać dni wolne, z których i tak prędzej czy później by skorzystała. To nie jest zwiększenie absencji w pracy, tylko jej czasowe przesunięcie.

Z punktu widzenia funkcjonowania przedsiębiorstw najważniejsze jest to, by nieobecność pracownika nie była zaskoczeniem. Zaplanowany urlop można w wielu przypadkach uwzględnić w organizacji pracy tak, aby nie odbił się na wielkości produkcji czy realizacji zadań. Należy też pamiętać, że część obowiązków można bez szkody wykonać w późniejszym terminie.

Dlatego warto sceptycznie traktować prognozy mówiące o miliardowych stratach gospodarczych w związku z premierą GTA VI.

Dodatkowo, z punktu widzenia ekonomii dobrobytu, jeśli pracownik wykorzystuje przysługujący mu urlop na aktywność, która sprawia mu przyjemność, nie oznacza to marnotrawstwa zasobów gospodarczych. Urlop jest elementem stosunku pracy i powinien być dobrze wykorzystany. W zależności od indywidualnych preferencji może to być całodzienna rozgrywka w GTA VI. Nic w tym złego.

Ciekawym przykładem jest firma Logitech, która zdecydowała się przyznać swoim pracownikom dodatkowy dzień wolny przeznaczony na granie. Mogą go wykorzystać w wybranym terminie, również w dniu premiery GTA VI.

Dlaczego jedna gra potrafi podporządkować sobie plany milionów ludzi?

Z ekonomicznego punktu widzenia jest to bardzo ciekawy przykład sytuacji, w której konsumenci nie kupują jedynie produktu. Kupują również doświadczenie, emocje i możliwość uczestnictwa w wydarzeniu o dużym znaczeniu dla ich grupy społecznej.

Duży kapitał marki i jej ogromna rozpoznawalność łączą się tutaj z oczekiwaniami konsumentów. Ekonomia behawioralna pokazuje, że nie tylko zakup produktu, ale samo oczekiwanie na niego może być źródłem satysfakcji. Śledzenie zapowiedzi, analizowanie zwiastunów, dyskusje z innymi fanami i odliczanie czasu do premiery stają się częścią całego doświadczenia konsumpcyjnego.

Kolejnym, niebagatelnym wymiarem tego wydarzenia jest jego społeczny charakter. Nawet jeśli gracz korzysta z gry indywidualnie, może uczestniczyć w znacznie szerszej społeczności, w której wymienia się opiniami, ogląda transmisje i komentuje odkrycia innych graczy.

Premiera staje się wspólnym punktem odniesienia dla milionów osób. Możliwość jej przegapienia uruchamia dobrze znany mechanizm FOMO (fear of missing out), czyli obawę przed tym, że ominie nas coś ważnego, w czym uczestniczą inni.

W dzisiejszych realiach to nie sama gra jest dobrem rzadkim, bo dostępność cyfrowych kopii nie stanowi raczej problemu. Dobrem rzadkim i powszechnie pożądanym może być natomiast możliwość uczestniczenia w premierze właśnie wtedy, gdy zainteresowanie społeczne osiąga swoje maksimum.

Kontakt:

Patryk Rosiński

Rzecznik prasowy

Politechnika Gdańska

Biuro prasowe Politechniki Gdańskiej